Over "Schubert!"

Een half jaar geleden begon ik met het bestuderen van het leven van Franz Schubert. Ik las “Die Dokumente seines lebens” van Erich Otto Deutsch, “Die Erinnerungen seiner Freunde”, en nog een heel aantal andere boeken en websites. Zowel in het Engels als het Duits. Het heeft een paar interessante inzichten opgeleverd. Zo kwam ik er achter dat Schubert wereldwijd verkeerd gequoteerd wordt. En dat Erich Deutsch, ook al zegt hij dat hij alleen maar de feiten presenteert, de gebeurtenissen toch heeft geïnterpreteerd. Dat heeft tot allerlei aannames geleid die het waard zijn nog eens onder de loep te nemen. 

 

Meer en meer kreeg ik grip op de bescheiden, optimistische jongen met zijn subtiele gevoel voor humor. De afbeeldingen van zijn gezicht zijn tot leven gekomen, doordat ik weet wat hij dacht, wat hij in zijn brieven schreef, hoe zijn vrienden hem aanspraken. Hoeveel liefde en gevoel hij toonde aan vrienden, literatuur, natuur en boven al muziek. Hoe hij probeerde zijn leven te leiden als jongeling, twee jaar lang een kamer deelde met een levensmoede dichter. Verliefd was. Het liefst de hele dag componeerde maar ook het liefst de hele dag met vrienden doorbracht. Hij was bijna altijd arm, een nogal gevoelig voor grootspraak van anderen.  

 

Heel veel omtrent Schuberts liefdesleven is in nevelen gehuld, maar een ding is klip en klaar, hij hield van meisjes. Dat heeft hem syfilis bezorgd. Waarschijnlijk was zijn kamergenoot Mayrhofen, die 9 jaar jonger was, wel verliefd op Schubert. Nadat zijn gezondheid zo ernstig beschadigd was heeft hij zich nog meer op het componeren gestort. Hij zegt diverse keren dat het stichten van een gezin niet voor hem is weggelegd. 

 

Een belangrijke liefde in het leven van Schubert wordt door de boeken van Erich Deutsch vrijwel genegeerd. Het is de wetenschapper Rita Steblin die met haar onderzoek naar Schubert heeft ontdekt dat zijn leerlinge Carolyne Estherhazy een veel belangrijker rol speelde dan tot nu toe wordt aangenomen. Hij wordt verliefd op Carolyne als zij 19 jaar is, en ze samen in Hongarije in het kasteel van haar familie de zomer doorbrengen. Hij zou haar verder (in Wenen) altijd hebben bezocht, en ze hebben samen veel gemusiceerd. Ze moet een goede pianiste geweest zijn, ze had in haar nalatenschap naast vele werken van Schubert ook klavieruittreksels voor 4 handen van Beethoven Symfonieën en pianoconcerten van Mozart. 

 

In de voorstelling die ik maak over Schuberts leven, vertel ik vanuit het perspectief van Carolyne Esterhazy. Ik ben immers een vrouw, en in de rol van Carolyne kan ik terugblikken op het leven van Schubert en haar relatie met hem. Dit is een hele nieuwe invalshoek die het leven van Schubert in een ander, dramatisch daglicht zet. 

Marieke de Bruijn